تبلیغات
ایران شناسی - سرزمین ایرانی خوارزم و زبان اوستایی آن

سرزمین ایرانی خوارزم و زبان اوستایی آن

پنجشنبه 12 شهریور 1388 07:21 ب.ظنویسنده : آرمین خانی

 

سرزمین ایرانی خوارزم و زبان اوستایی آن

خوارزم سرزمین کهن ایرانی است که متاسفانه امروزه ( پس از دوره قاجار ) میان ازبکستان و ترکمنستان قرار گرفته است و زبانش رو به فراموشی سپرده شده است . خوراسمیا از استانهای شاهنشاهی هخامنشی که از آنجا سنگ کبود برای آراستن کاخ داریوش بزرگ در شوش آوردند در نبشته های دینی تنها در دوره های اخیر یادی در میان می آید . یشت 14/10

شماری از پژوهشگران این تاریکی ظاهری سرزمینی آباد و شکوفا را با گفتن خوراسمیا بخشی از میهن اصلی ایرانیان یعنی ایرنیم وئیجو اوستایی که بعدها ایرانویچ پهلوی شده است بجز نام چیزی باقی نمانده است . حتی بر سر نامش نیز حرفها و حدیثهایی بسیاری است . اما اگر بپذیریم بخش پایانی این نام به معنی زمین در فارسی است آنگاه خوراسمیا معنی روشنی خواهد داشت . ریشه کلمه فارسی خوار به زبان کردی پست و پایین می باشد و خوراسمیا به معنی سرزمین پست و پایین معنی میدهد . چنین نامی برای سرزمینهایی که در پیرامون و بخش پایین رودخانه آمودریا یعنی واحه کنونی خیوه و قزل قوم نهاده اند نام مناسبی می باشد . شاید گفتنی باشد که یکی از شهرهای پایین دست سیردریا ( سیحون ) را جغرافیا نویسان مسلمان به نام خواره می شناسند .

چون به سده های میانه دیرپای خوارزم می رسیم که از دولت جانشین هخامنشیان آغاز می شود و به ورود اعراب ( سده هشتم میلادی ) می رسد بر آگاهی ما چندان افزوده نمی شود . تاکنون باستان شناسانی از شوروی در چهار دهه اخیر سکه ها - نوشته های گلی - ظرف های باستانی و . . . از این منطقه کشف کرده اند ولی چیزی زیادی به بیرون درج نداده اند . دست کم روشن است که همگی این نوشته ها به زبانی همانند متون پارتی و سغدی که سرزمینهای همسایه خوراسمیا هستند و برگفته شده از خط آرامی هستند نوشته شده بوده است . خطی که در تمامی سرزمینهای ایران گسترش یافته بود . موضوع زبان مادری خوراسمیا در دوره جسارت داشته است :

1 ) در سده سوم میلادی درست پیش از فتح آنجا توسط اردشیر و شاپور ساسانی

2 ) در هنگام ورود تازیان

کتیبه های تدفینی بر حدود صد استوان سنگی مرمری یا گلی که در توق قلعه ( چهارده کیلومتری شمال غربی نوکوس ) پیدا شده است به این دوره اخیر تعلق دارد . این نوشته ها با اینکه از آسیب در امان نمانده است ولی مطالبشان تکراری است و میتوان به قطعیت همه آن را خواند . یک نمونه از این کتیه های چنین نوشته است :

در سال 706 ماه فرورتین - روز فرورتین این صندوق از آن روان اسرویوک پسر تیشیان است روانهای آنها در فردوس ابدی بیارمد

در پنج سده نخست دوره اسلامی سرزمین ایرانی خوارزم چندین دانشمند بزرگ را در دامان خود پرورش داد که از برجسته ترین آنها ریاضیدان نامدار محمد بن یوسف خوارزمی است که نام او در اصطلاح الگوریتم باقی مانده است و کتابش الجبر نام خود را به الجبرا داده است . بلند آوازه تر از وی ابوریحان بیرون است که در ریاضیات - جغرافیا و علوم طبیعی بزرگ عصر خود بوده است . نخستین نشانه های خوارزمی ار در فهرستهایی از تقویم و اصطلاحات شناسی که به زبان عربی و فارسی در کتاب آثار الباقیه ابوریحان بیرونی دانشمند بزرگ ایرانی ثبت شده مرهون او هستیم .

اما باید دو سده بگذرد که ما به بدنه زبان اصلی خوارزم برسیم . این بدنه تا اندازه ای کوچک است . روشن ترین دگرگونی های زبان خوارزمی که این زبان را با زبانهای دیگر ایرانی متمایز کرده است در تبدیل حروف آغاز ب - د - ج به بتا و گاما و حروف میانی است . برای یافتن ویژگی های دستوری مهم نخست باید نگاهی به فعل بیاندازیم . گفتنی است در این زمینه حفظ ر پایانی در همه زمانها در سوم شخص جمع است که در زبانهای ایرانی دیگر چنین پایانه هایی تنها در زبانهای اوستایی - سکایی و سغدی متاخر به خوبی یافت می شود . خوارزمی نیز در نگهداشتن و بسط دادن افزوده های قدیم به مثابه نشانه ای از زمان استمراری همانند زبان سغدی است . این نشانه به صورت موصت طولانی در ریشه فعل ظاهر می شود .

از زبان خوارزمی چه باقی مانده است ؟

ترجمه های و فرهنگهای واژه دشوار عبارات یا جملات کوتاه ( کمتر از 400 کلمه ) در کتب فقهی عربی عمده ترین آنها قنیه المینه ( حدود 660 قمری ) است نقل شده است . این نقل قولها بسیار اصطلاحی و گه گاه عامیانه و پر از جناس و ایهام است . چنانکه فهم معانی آن دشوار است مگر برای کسانی که به کلی با این زبان آشنایی دارند . این جملات از قوانین موضوعه بیرون می آیند . جملاتی هستند که عملا در زندگی روزمره به کار می رود بنابراین در دعوا ها اهمیت پیدا میکند . جملاتی مانند : من دخترم را در ازای صد دینار کابین به تو داده ام . یا جویده سخن مگوی - هر سوگندی میخواهی یاد کن و . . .

سخنان قابل تعقیب و کتیبه های استودانها به ترتیب در خوارزمی متاخر و میانه صرفا بقایای کوچک و ناچیزی از این زبان است و در خور آن نیست که بر آنها نام ادبیات گذاشته شود . یک حقیقت غیر قابل انکار است که نزدیکی واژه های خوارزمی و اوستایی مشهود است . اگر چه باید در باب ارزیابی گسترده انجام گیرد ولی ثابت کردن اینکه خوارزمی گویشی از اوستایی است بسیار دشوار است . اما اگر فرضیه هنینگ را در نظر داشته باشیم که گفته است :

گات ها کهن ترین بخش اوستا در مرو و هرات تصنیف شده است و گویش محلی دارد

پس میتوان پنداشت که خوارزمی نیز بخشی از زبان اوستایی است . سرزمینهای خوارزم و هرات و بلخ و بخار و مرو و سمرقند همگی بخشی از ایران هستند و ایرانی نژاد می باشند که متاسفانه با دخالتهای بیگانگان روس و انگلستان به اشغال دول نا مشروع در آمده است .



آخرین ویرایش: - -

 
جمعه 16 آذر 1397 06:28 ق.ظ

Beneficial facts. Thank you!
generic cialis pill online costo in farmacia cialis generic cialis soft gels cialis 5 mg schweiz i recommend cialis generico generic cialis 20mg tablets cialis generic tadalafil buy where to buy cialis in ontario prices for cialis 50mg interactions for cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 03:19 ق.ظ

Effectively spoken indeed. !
enter site 20 mg cialis cost we choice cialis uk walgreens price for cialis purchasing cialis on the internet dose size of cialis acquisto online cialis purchase once a day cialis cialis mit grapefruitsaft generic cialis at walmart wow cialis tadalafil 100mg
سه شنبه 13 آذر 1397 04:15 ب.ظ

Whoa loads of terrific advice!
cialis generic tadalafil buy order cialis from india cialis 30 day trial coupon 200 cialis coupon canadian discount cialis generic cialis cipla cialis online cialis uk warnings for cialis fast cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 04:53 ق.ظ

Superb forum posts. With thanks.
generic cialis levitra non 5 mg cialis generici cialis coupon cialis kamagra levitra 200 cialis coupon cialis in sconto the best site cialis tablets link for you cialis price cialis pills in singapore cialis 5mg
دوشنبه 12 آذر 1397 04:46 ب.ظ

You actually suggested this fantastically!
only now cialis 20 mg cialis dosage recommendations enter site 20 mg cialis cost cialis farmacias guadalajara discount cialis venta de cialis canada cialis without a doctor's prescription cialis 5 mg funziona cilas cialis en 24 hora
دوشنبه 12 آذر 1397 04:36 ق.ظ

Very good stuff. Thanks.
cialis dosage amounts generic cialis soft gels price cialis best we recommend cheapest cialis cialis alternative buy brand cialis cheap we recommend cialis info cialis 20mg prix en pharmacie generic low dose cialis enter site natural cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 04:09 ب.ظ

Incredible all kinds of very good data.
cuanto cuesta cialis yaho cialis sicuro in linea generic cialis 20mg tablets buying cialis overnight cuanto cuesta cialis yaho enter site natural cialis tadalafil tablets cialis online nederland cialis kaufen wo brand cialis nl
شنبه 10 آذر 1397 04:47 ب.ظ

You have made your point.
cialis prezzo in linea basso il cialis quanto costa generic for cialis online prescriptions cialis cialis pills in singapore how do cialis pills work cialis lowest price cialis 5 effetti collaterali cialis generika generic cialis in vietnam
جمعه 9 آذر 1397 04:35 ب.ظ

Awesome content, Thanks.
canadian drugs generic cialis we choice cialis pfizer india cialis tablets canadian drugs generic cialis venta cialis en espaa cialis 20 mg effectiveness cialis generic cialis dosage amounts generic cialis with dapoxetine cialis online
جمعه 9 آذر 1397 04:49 ق.ظ

Great stuff. Many thanks!
buy online cialis 5mg we recommend cheapest cialis cialis dose 30mg generic cialis pro cialis 20 mg best price cialis bula brand cialis nl callus click now cialis from canada cialis 200 dollar savings card
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:34 ق.ظ

Kudos. Awesome stuff!
cialis farmacias guadalajara cialis 10 doctissimo cialis 20mg prix en pharmacie cialis preise schweiz compare prices cialis uk cialis 20 mg cost prezzo cialis a buon mercato dosagem ideal cialis tarif cialis france cialis tadalafil online
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:50 ب.ظ

Regards, Ample tips.

cialis 20 mg cut in half how does cialis work buy cheap cialis in uk cialis usa cost overnight cialis tadalafil cialis australian price cialis 20mg we choice cialis uk buy cialis cialis online napol
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:59 ق.ظ

Many thanks! Lots of information.

cost of cialis per pill tadalafil 20 mg cialis great britain cialis professional yohimbe cialis 5mg prix cialis generic availability pastillas cialis y alcoho american pharmacy cialis cialis patentablauf in deutschland order cialis from india
جمعه 20 مهر 1397 06:49 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it!
levitra without a doctor prescription vardenafil 20mg buy levitra 20 mg levitra 10 mg kopen levitra buy levitra 10mg generic levitra buy levitra 10mg levitra 20mg levitra prices
سه شنبه 10 مهر 1397 05:59 ب.ظ

Wow quite a lot of terrific material!
interactions for cialis cialis flussig cialis rezeptfrei viagra vs cialis vs levitra 5 mg cialis coupon printable cialis 05 we like it safe cheap cialis generic cialis review uk generic low dose cialis cialis coupons
یکشنبه 1 مهر 1397 12:44 ق.ظ

Nicely put. Many thanks.
most reliable canadian pharmacies canadian pharmacies that are legit good canadian online pharmacies canadian pharmacies stendra canadian pharmaceuticals companies canada online pharmacy canadian drug store canadian pharmacies that ship to us canadian cialis canada pharmacies
سه شنبه 27 شهریور 1397 10:08 ب.ظ

Really many of useful information!
cialis tadalafil online buy brand cialis cheap try it no rx cialis we like it cialis soft gel cialis generico en mexico india cialis 100mg cost where to buy cialis in ontario are there generic cialis india cialis 100mg cost viagra vs cialis
پنجشنبه 15 شهریور 1397 01:32 ب.ظ

With thanks, Ample material!

discount cialis il cialis quanto costa only now cialis 20 mg generic cialis at walmart cialis coupons printable cialis billig we recommend cialis info enter site very cheap cialis click now cialis from canada cialis para que sirve
چهارشنبه 14 شهریور 1397 04:32 ق.ظ

Kudos! A lot of material.

no 1 canadian pharcharmy online canadianpharmacy canadian pharmacies-24h Canadian Pharmacy USA drugs for sale in mexico Canadian Pharmacy USA trusted pharmacy canada canadian pharmacy viagra buy viagra now canadian pharmacy
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:50 ق.ظ

Thank you! I enjoy it!
herbal viagra cheapest viagra online buy viagra in store viagra cheap buy viagra pharmacy generic viagra uk buy viagra 50mg buy viagra usa buy internet viagra buy viagra online from canada
یکشنبه 11 شهریور 1397 04:28 ب.ظ

Reliable info. Thank you.
achat cialis en suisse cialis official site cialis en 24 hora generic cialis pro cialis dose 30mg cialis canadian drugs trusted tabled cialis softabs canadian cialis fast cialis online cialis 30 day sample
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:37 ق.ظ

Nicely put. Thanks a lot!
where to buy viagra without a prescription buy generic viagra online cheap buy viagra overnight buy discount viagra sildenafil uk pharmacy safe place to buy viagra online uk buy female viagra viagra cheap online sildenafil generic online viagra cheap
دوشنبه 22 مرداد 1397 09:21 ب.ظ

Nicely put, Kudos.
acheter du cialis a geneve canadian cialis we recommend cialis best buy cialis generic tadalafil buy price cialis best cialis uk wow look it cialis mexico cialis coupon cialis per paypa effetti del cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 08:11 ق.ظ

Information certainly taken!!
cialis 20 mg cut in half cialis kaufen bankberweisung click now cialis from canada cialis daily reviews comprar cialis 10 espa241a tadalafilo tadalafil 20 mg generic cialis 20mg uk cost of cialis per pill how much does a cialis cost
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 04:16 ب.ظ

Thank you, Plenty of forum posts.

viagra where to buy get viagra prescription buy viagra online overnight buy viagra walgreens where can you buy viagra online safely buying viagra in china can i buy viagra without prescription buy brand viagra online viagra online pharmacy cost of viagra
شنبه 18 فروردین 1397 07:18 ق.ظ

Really quite a lot of useful info.
cialis prezzo di mercato enter site 20 mg cialis cost cialis generic availability i recommend cialis generico cialis prezzo al pubblico order a sample of cialis cialis cost cialis venta a domicilio cialis from canada cialis 5 mg effetti collateral
دوشنبه 28 اسفند 1396 12:00 ب.ظ

Truly tons of superb advice!
costo in farmacia cialis buy generic cialis tadalafil 20mg 200 cialis coupon cialis herbs tadalafil tablets cialis pills in singapore buy cialis cheap 10 mg cialis 20 mg cut in half we choice cialis uk
جمعه 16 تیر 1396 11:46 ب.ظ
Hello, Neat post. There is a problem along with your web site in web
explorer, could test this? IE still is the marketplace chief and a good section of other folks will leave out
your wonderful writing because of this problem.
چهارشنبه 3 خرداد 1396 01:38 ق.ظ
It's a pity you don't have a donate button! I'd without a doubt donate to this fantastic blog!
I suppose for now i'll settle for book-marking and
adding your RSS feed to my Google account. I look forward
to new updates and will talk about this site with my Facebook group.

Talk soon!
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 03:35 ب.ظ
Heya are using Wordpress for your site platform? I'm
new to the blog world but I'm trying to get started and create my
own. Do you require any coding expertise to make your own blog?
Any help would be greatly appreciated!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

نمایش نظرات 1 تا 30